Birçok yatırımcı, büyük paralar kazanma isteği yüzünden borsa dünyasına girer ancak hisse senetleri piyasasında para kazanmak hiç de kolay değildir. Başarılı olmak için son derece sabırlı ve disiplinli olmanız gerektiği gibi çok araştırma yapmalı ve piyasalardan iyi anlamalısınız.
Bunun yanı sıra son yıllarda borsadaki dalgalanmalar yüzünden yatırımcıların büyük şoklar yaşadığını da belirtmeliyiz. Haliyle yatırımcılar, borsaya girip girmemek ve ellerindeki hisseleri satıp satmamak konusunda sürekli ikilemde kalıyorlar.
Borsada başarı elde etmenin kesin bir yolu yok ama bazı altın kurallar da var tabii. Bu kurallara uyarsanız para kazanma şansınız artabilir. İşte sizlere borsaya yatırım yaparken dikkate almanız gereken 10 altın kural:
1. Sürü psikolojisine kapılmayın
Alıcılar, genellikle etrafındakilerden, komşularından ya da akrabalarından ciddi anlamda etkilenirler. Bu yüzden de tanıdıkları insanlar belli bir hisseye yatırım yapıyorlarsa potansiyel yatırımcılar da aynı hisseye yönelmeye meyillidir. Ancak bu stratejinin uzun vadede ters tepme ihtimali vardır.
Borsada bin bir zahmete katlanarak kazandığınız paraları kaybetmek istemiyorsanız doğal olarak sürü psikolojisine kapılmamanız gerekir. Dünyanın en büyük yatırımcısı Warren Buffett bu konuda şöyle diyor: “Başkaları açgözlü davrandığında korkun, onlar korktuğunda ise açgözlü olun!”
2. Elinizdeki bilgilere göre karar verin
Hisselere yatırım yapmadan önce her zaman düzgün araştırma yapın. Yatırımcılar genellikle şirketlerin itibarına ya da çalıştıkları sektöre göre yatırım yaparlar. Lakin bunun pek de doğru bir borsa taktiği olduğu söylenemez.
3. Bildiğiniz işe yatırım yapın
Asla hisseye yatırım yapmayın, bir işe yatırım yapın ve bu iş iyi anladığınız bir iş olsun. Yani başka bir deyişle, bir şirkete yatırım yapmadan önce söz konusu şirketin ne işle uğraştığını bilmeli ve bu işi yeterince bildiğinizden emin olmalısınız.
4. Hisse fiyatlarını tahmin etmeye çalışmayın
Borsadaki hisse fiyatlarını tahmin etmeye çalışmak Warren Buffett’in bile hiç yapmadığı şeylerden biri. Düşünün, hisseler hakkındaki bilgisi o kadar sağlam biri bile tahminde bulunmaktan kaçınıyor. Ancak yatırımcıların çoğu maalesef bunun tam tersini yapıyor, mali planlamacıların uyarılarına aldırış etmeden fiyatları önceden kestirmeye çalışıyor ve emek vererek kazandıkları paraları bu süreçte kaybediyor.
Bu konuda Bajaj Capital CEO ve direktörü Anil Chopra şöyle diyor: “Uzun lafın kısası, hiçbir zaman fiyatları tahmin etmeye çalışmayın. Hatta borsa dünyasında farklı hisseler üzerinde bunu deneyip de sürekli başarı elde etmiş biri yok. Hisseleri her zaman en düşük fiyattan alıp en yüksek değerden satmak bir şehir efsanesinden başka bir şey değil. Günümüzde durum böyle, emin olun gelecekte de aynı olacak. Şu ana kadar hisse fiyatlarını tahmin etmeye kalkışıp da para kaybeden kişilerin sayısı para kazananlardan çok daha fazladır.”
5. Disiplinli bir yatırım yaklaşımı benimseyin
Borsa tarihine baktığımızda hisselerin muazzam düzeyde yükseldiği zamanlarda bile yatırımcıların panik yaşadığı anlar olduğunu görürüz. Yatırımcılar, yükselen hisse fiyatlarına rağmen piyasalardaki dalgalanmalar yüzünden para kaybediyorlar.
Bununla birlikte düzenli olarak doğru hisselere para koyan ve sabırla fırsat kollayan yatırımcıların çok iyi sonuçlar elde ettiğini görüyoruz. Dolayısıyla sabırlı olup disiplinli bir yatırım yaklaşımı benimsemek ve uzun vadeli düşünmek çok önemli.
6. Duygularınız kararlarınızı etkilemesin
Birçok yatırımcı duygularına, bilhassa öfke ve kazanma hırsına hakim olamadığı için borsada kayıplar yaşıyor. Hisse fiyatlarının yükseldiği bir piyasada kısa yoldan zengin olma isteğine karşı koymak güçtür. Kısa sürede muazzam kazanç elde edenler hakkında hikayeler duyan yatırımcıların doğal olarak iştahı kabarır. Kapur’un bu konudaki görüşleri şöyle: “Böyle hikayeler duyanlar tahminde bulunup hiç bilmedikleri şirketlerin hisselerini satın alır veya riskleri tam anlamıyla tahlil etmeden yatırım yaparlar.”
Bu yatırımcılar para kazanmak yerine piyasada meydana gelen en ufak değişiklikte tabiri caizse akılsızlıklarının bedelini öderler. Diğer taraftan hisse senedi fiyatlarının düştüğü bir piyasada yatırımcılar paniğe kapılıp hisselerini çok düşük fiyatlardan satarlar. Kısacası yatırımcılar, korkmamalı ve açgözlü olmamalıdırlar.
7. Geniş bir portföy oluşturun
Varlık sınıfları bakımından zengin bir portföy oluşturmak, riski azalarak iyi getiri elde etmek için olmazsa olmaz bir unsurdur. Ancak fazla çeşitlilik de kazanç miktarınızı aşağı çekecektir. Portföyü çeşitlendirme düzeyi, yatırımcının risk alma seviyesine bağlı olarak değişiklik gösterecektir.
8. Gerçekçi olun
Yatırımlarınızdan en iyi sonucu almayı ummak kadar normal bir şey yoktur ama mali amaçlarınız gerçekçi olmayan varsayımlara dayanıyorsa işin ucunda sizi bekleyen sorunlar olabilir. Örneğin geçtiğimizde yıllardaki hisse fiyatı artışlarında birçok hisse %50’den fazla kazanç sağladı.
Ancak bu, borsadan her zaman aynı şekilde kazanç elde edeceğiniz anlamına gelmez. Bu yüzden Warren Buffet, borsada yıllık %20’den fazla kazanmanın tamamen acemi şansı olduğunu söylüyor. Buffet’a göre fazla kazandığınız için kıs kıs gülüyor ve elinizi ovuşturuyorsanız “ibreninin tersine dönmesi yakın” demektir.
9. Sadece elinizdeki kâr ile yatırım yapın
Dalgalı bir piyasada risk almak istiyorsanız kaybetmeyi göze alabileceğiniz ve kâr olarak elinize geçmiş fonları kullanın. Böylece acil paraya ihtiyaç duyduğunuzda hisse senedinizi zarardayken satmak zorunda kalmazsınız.
10. Piyasaları çok dikkatli takip edin
Günümüzde adeta küresel bir köyde yaşıyoruz. Dünyanın ücra bir köşesinde meydana gelen önemli bir olay bulunduğunuz yerdeki piyasaları etkileyebilir. Dolayısıyla portföyünüzü sürekli takip etmeniz ve gerekli değişiklikleri yapmanız gerekir.
Zamanınızın yetersiz olmasından veya bilgi eksikliğinden dolayı portföyünüzü gözden geçiremiyorsanız iyi bir mali planlamacıdan veya bu işlerden anlayan birinden yardım almalısınız. Kapur, bu konuda potansiyel yatırımcılara şu tavsiyelerde bulunuyor: “Bu bahsettiklerimi yapamayacaksanız borsa size göre değil demektir. Öyleyse gidin, paranızı güvenli veya daha az riskli bir şeye yatırın.”
